Powrót do spisu treści

4. Opłaty

1. Prawda: Opłata za zarządzanie jest pokrywana bezpośrednio ze środków funduszu obciążając jego aktywa. Informacja o jej wysokości jest powszechnie dostępna dla Klientów funduszy.
   Mit: Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych nie informują klientów o koszcie w postaci opłaty za zarządzanie.
   Wyjaśnienie
   
   

   Opłata za zarządzanie jest obok opłat manipulacyjnych najważniejszym rodzajem kosztów ponoszonych przez uczestników funduszy inwestycyjnych. Jest to opłata, jaką pobiera towarzystwo funduszy inwestycyjnych w związku z zarządzaniem funduszem. Opłata za zarządzanie (formalnie określa się ją mianem wynagrodzenia TFI za zarządzanie funduszem) jest pokrywana bezpośrednio ze środków funduszu obciążając jego aktywa. Oznacza to, że jest ona już uwzględniona w wycenie jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych. Wynagrodzenie za zarządzanie jest liczone jako określony procent od średniej wartości aktywów netto funduszu w ciągu roku.

   Informacja o wysokości opłaty za zarządzanie jest powszechnie dostępna dla klientów funduszu:

   - w funduszach otwartych maksymalną stawkę wynagrodzenia TFI określa statut funduszu, który jest dostępny w punktach sprzedaży funduszy i na stronach internetowych TFI.

   - w funduszach zamkniętych informacja na temat maksymalnej stawki opłaty za zarządzanie znajduje się w prospekcie emisyjnym funduszu dostępnym także w ww. miejscach.

   Dane o faktycznie pobranych przez TFI opłatach za zarządzanie w danym okresie (nie zaś maksymalnych, deklarowanych w statucie), możemy sprawdzić w półrocznych i rocznych sprawozdaniach finansowych funduszy.
   
   

2. Prawda: Wysokość opłat za zarządzanie pobieranych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych jest zróżnicowana i zależy przede wszystkim od typu funduszu.
   Mit: TFI pobierają wysokie opłaty za zarządzanie.
   Wyjaśnienie
   
   

   Wysokość opłat za zarządzanie pobieranych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych jest zróżnicowana i zależy przede wszystkim od typu funduszu. Najniższe stawki obowiązują w funduszach rynku pieniężnego i gotówkowych (zwykle od 0,5% do 1,5%) oraz w funduszach obligacji (z reguły od 1% do 2%). Nieco wyższe opłaty za zarządzanie występują w funduszach stabilnego wzrostu (zwykle od 2% do 3,5%), natomiast najwyższe w funduszach zrównoważonych i akcyjnych (przeważnie od 3% do 5%). Jak zatem widać opłaty za zarządzanie nie są wysokie, zwłaszcza w funduszach prowadzących stosunkowo bezpieczną politykę inwestycyjną.

   Należy ponadto zwrócić uwagę, iż w przypadku towarzystw, które oferują inwestorom fundusze z różnymi kategoriami jednostek uczestnictwa, stawki wynagrodzenia za zarządzanie mogą być zróżnicowane w zależności od oferowanych jednostek. I tak standardowa stawka opłaty może być obniżona w sytuacji, gdy inwestujemy znaczące środki pieniężne, co uprawnia nas do posiadania jednostek określonej kategorii, dla których obowiązuje niższe wynagrodzenie za zarządzanie. Trzeba też podkreślić, iż coraz częściej widoczne są korzyści skali - ze względu na dynamicznie rosnące aktywa funduszy, towarzystwa ponoszą w rzeczywistości nieco niższe koszty niż określony w statucie maksymalny limit. W niektórych przypadkach może to prowadzić do obniżenia przyjętych stawek opłaty za zarządzanie.
   
   

3. Prawda: Fundusz inwestycyjny może mieć różne kategorie jednostek uczestnictwa.
   Mit: Każdy klient kupuje fundusz na tych samych zasadach po tej samej cenie.
   Wyjaśnienie
   
   

   Jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych reprezentują prawa majątkowe uczestników określone ustawą o funduszach inwestycyjnych i statutem funduszu. Zgodnie z ustawą, fundusz może różnicować prawa uczestników jedynie w przypadku, gdy jest on utworzony jako fundusz z różnymi kategoriami jednostek uczestnictwa. Zróżnicowanie to dotyczy zazwyczaj sposobu pobierania opłat manipulacyjnych i (lub) opłat obciążających aktywa funduszu. Kategorie jednostek zbywanych przez fundusz, wraz ze wskazaniem praw i obowiązków, jakie z nich wynikają, określa statut funduszu. Zróżnicowanie praw uczestników przypisanych poszczególnym kategoriom jednostek uczestnictwa przede wszystkim znajduje odzwierciedlenie w cenie, po jakiej klienci nabywają te jednostki. Niższe od standardowych opłaty manipulacyjne (np. dla uczestników planów systematycznego oszczędzania lub indywidualnych kont emerytalnych) skutkują niższą ceną nabycia jednostek uczestnictwa (cena netto jednostki powiększona jest o prowizję niższą od standardowej). Zróżnicowanie opłat za zarządzanie funduszem powoduje z kolei zróżnicowanie ceny netto jednostki, gdyż cena ta uwzględnia już ww. opłatę. Z tego też względu klienci funduszy uprawnieni do nabywania jednostek różnych kategorii (może to być zależne również od kanału dystrybucji) mogą kupować jednostki na odmiennych zasadach i po różnych cenach.
   
   

4. Prawda: Większość usług dodatkowych świadczonych przez TFI na rzecz Klientów to usługi nieodpłatne.
   Mit: Za wszystkie dodatkowe usługi trzeba płacić (dostęp telefoniczny czy internetowy).
   Wyjaśnienie
   
   

   Fundusze inwestycyjne oferują swoim uczestnikom szereg dodatkowych usług, które zazwyczaj są usługami bezpłatnymi. Z punktu widzenia wygody inwestowania w fundusze niezwykle ważną usługą jest np. telefoniczny, SMS-owy lub internetowy dostęp do informacji o stanie rejestru uczestnika, przeprowadzanych przez niego operacjach lub bieżącej wycenie jednostek uczestnictwa.
   Fundusze oferują zwykle także m.in. możliwość bezpłatnego otworzenia wspólnego rejestru dla małżonków (tzw. wspólny rejestr małżeński), ustanowienia zapisu (dyspozycji na wypadek śmierci uczestnika) środków zgromadzonych na rejestrze na rzecz innej osoby, ustanowienia zastawu na jednostkach uczestnictwa, a także ustanowienia pełnomocnictwa do składania oświadczeń woli związanych z uczestnictwem w funduszu. Fundusze nie pobierają z reguły również żadnych opłat (poza standardowymi wynikającymi z faktu nabycia jednostek uczestnictwa) z chwilą przystąpienia klienta na przykład do programu (planu) systematycznego oszczędzania (inwestowania).
   
   

5. Prawda: Wysokość opłat dystrybucyjnych oraz sposób ich pobierania jest zróżnicowany.
   Mit: Za odkupienie jednostek funduszu zawsze trzeba ponieść opłatę
   Wyjaśnienie
   
   

   Inwestowanie w jednostki uczestnictwa funduszy otwartych obciążone jest dwoma podstawowymi rodzajami kosztów: kosztami zarządzania i opłatami manipulacyjnymi. Te ostatnie, zwane czasami również opłatami dystrybucyjnymi lub prowizją, pobierane są najczęściej przy nabywaniu jednostek oraz / lub przy ich umarzaniu (co jest równoznaczne z ich odkupieniem przez fundusz). O ile opłata przy nabyciu jednostek przez uczestnika funduszu występuje w większości przypadków (wyjątek stanowi jedynie część funduszy rynku pieniężnego i gotówkowych lub fundusze objęte czasową promocją bez opłat i nabywane za pośrednictwem internetu), o tyle opłata przy odkupieniu jednostek przez fundusz występuje stosunkowo rzadko. Najczęściej opłaty przy umarzaniu jednostek stosowane są w przypadku wybranych kategorii jednostek danego funduszu i mają one za zadanie zmotywowanie uczestnika do wydłużenia horyzontu inwestycyjnego. W praktyce realizowane jest to w ten sposób, iż opłata przy odkupieniu przez fundusz jednostek zmniejsza się wraz z okresem inwestycji, a po upływie określonego czasu może nawet zostać całkowicie zniesiona. Niektóre fundusze pobierają jednak tę opłatę niezależnie od czasu, jaki upłynął od zakupu jednostek uczestnictwa.
   Opłata ta może być obniżona w stosunku do wybranych uczestników lub grup uczestników, w oparciu o dodatkowe kryteria (np. dla uczestników planów systematycznego oszczędzania). Może być ona również czasowo obniżona lub nawet całkowicie zniesiona podczas przeprowadzanych akcji promocyjnych.
   To, czy fundusz pobiera opłaty przy odkupywaniu jednostek uczestnictwa, określone jest w jego statucie. W dokumencie tym znajdziemy jednak zazwyczaj tylko informację na temat maksymalnej wysokości stawek opłat manipulacyjnych obowiązujących przy odkupieniu jednostek przez fundusz (oczywiście o ile opłata taka występuje) oraz sposób pobierania tych opłat. Dane na temat faktycznie stosowanych stawek opłat zamieszczone są w Tabeli Opłat, dostępnej w sieci sprzedaży funduszy oraz na stronach internetowych danego TFI.
   
   

6. Prawda: Powierzając środki funduszowi inwestycyjnemu otwartemu możemy wycofać się z inwestycji w wybranym momencie nie narażając się na utratę uzyskanych wcześniej korzyści.
   Mit: Za odkupienie jednostek przed upływem określonego terminu klient ma obowiązek uiszczania opłat.
   Wyjaśnienie
   
   

   Jedną z podstawowych zalet oszczędzania za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych jest to, że (w odróżnieniu np. od lokaty bankowej) nie musimy z góry określać, na jak długi okres lokujemy nasze pieniądze. Powierzając środki pieniężne funduszowi inwestycyjnemu otwartemu możemy zatem praktycznie w każdej chwili wycofać się z inwestycji poprzez złożenie zlecenia odkupienia części lub wszystkich posiadanych jednostek uczestnictwa. Umorzenie w ten sposób jednostek uczestnictwa nie naraża nas więc na utratę uzyskanych wcześniej korzyści, tak jak ma to miejsce w przypadku lokaty terminowej w banku.
   Skoro inwestowanie w funduszu nie wiąże się z koniecznością zadeklarowania przez nas długości trwania inwestycji (za wyjątkiem uczestnictwa w planie systematycznego oszczędzania, gdzie deklaracja taka jest wymagana), rezygnacja z uczestnictwa w funduszu nie pociąga z reguły konsekwencji w postaci opłat z tytułu wcześniejszego wycofania środków, niezależnie od tego, czy inwestycja trwała tydzień, miesiąc, czy rok. Jedynie nieliczne fundusze, i to z reguły tylko w przypadku niektórych kategorii jednostek uczestnictwa, mogą pobierać opłaty przy odkupieniu jednostek, których wysokość może być zależna od okresu trwania inwestycji. Fundusz może zatem określić, iż np. przed upływem sześciu miesięcy od zainwestowania środków, przy ich odkupieniu pobiera opłatę w wysokości 1 procenta wycofywanej kwoty, zaś w przypadku gdy inwestycja ta trwa dłużej niż pół roku, opłata ta nie jest już pobierana.
   
   

7. Prawda: Przeniesienie środków pomiędzy funduszami (nawet tego samego TFI) skutkuje naliczeniem podatku od zysków kapitałowych. Inaczej jest w przypadku subfunduszy jednego funduszu parasolowego.
   Mit: Podatek od zysków kapitałowych nie jest naliczany w przypadku konwersji.
   Wyjaśnienie
   
   

   Konwersja jest operacją polegającą na jednoczesnym nabyciu jednostek uczestnictwa jednego funduszu inwestycyjnego za środki pochodzące z odkupienia jednostek innego funduszu zarządzanego przez to samo towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Przeniesienie środków pomiędzy funduszami tego samego TFI skutkuje naliczeniem podatku od zysków kapitałowych, ponieważ podczas tej operacji dochodzi do odkupienia, a tym samym umorzenia jednostek funduszu "źródłowego" w celu nabycia jednostek funduszu "docelowego".
   Jedynym wyjątkiem od powyższej zasady są tzw. fundusze parasolowe (fundusze z wydzielonymi subfunduszami). Przenoszenie środków między subfunduszami wchodzących w skład jednego funduszu nie powoduje obowiązku podatkowego, gdyż operacja ta ma miejsce w ramach jednej osoby prawnej (funduszu inwestycyjnego).